Anadolu'nun Ortodoks Topluluğu: Karamanlılar

Anadolu'nun Ortodoks Topluluğu: Karamanlılar 10.04.2017 Yasin ÇETİN Bu yazıda Ortodoks Karamanlılar v...

30 Mart 2026 Pazartesi

ALLAHIN SIFATLARI ÜZERİNE 1 (YUNAN HARFLİ TÜRKÇE, 1870)

 

ALLAHIN SIFATLARI ÜZERİNE 1 (YUNAN HARFLİ TÜRKÇE, 1870)

19. yüzyıl Osmanlı kültür coğrafyasında üretilmiş metinler, yalnızca içerikleriyle değil, taşıdıkları dilsel ve yazı sistemleriyle de çok katmanlı bir kültürel yapının izlerini sunar. Bu bağlamda, 1870 yılında yayımlanan Hristiyan Talimatı, Yunan harfli Türkçe (Karamanlıca) geleneğinin dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkar. Söz konusu eser, Hristiyan inancının temel esaslarını soru-cevap yöntemiyle açıklayan didaktik bir metin olmasının yanı sıra, Osmanlı toplumunda dil, din ve kimlik ilişkisini anlamak açısından da önemli bir kaynaktır.

Bu çalışmada, eserin “B. Allahın Sıfatları Üzerine” başlıklı bölümünün ilk maddesi olan “1. Allah ta ezelden ebededek yaşar.” kısmının çeviriyazısı hazırlanmıştır. Metnin özgün dil yapısı korunmaya çalışılmış; bununla birlikte, günümüz okuyucusunun metni takip edebilmesini kolaylaştırmak amacıyla okuma esaslarına uygun bir aktarım tercih edilmiştir.
***

***

Allah Üzerine (Yunan Harfli Türkçe, 1870) - METABOLES

***

B. ALLAHIN SIFATLARI ÜZERİNE 

1. Allah ta ezelden ebededek yaşar.

Sual: Cümleyi yaradan ve kayıran kim dir?

Cevap: Allah. Gen. a. 1.

Sual: Allah kendisi yaradılmış mı dır?

Cevap: Hayır. His. md. 6.

Sual: Onun pederi var mı?

Cevap: Hayır; onun pederi yok dur. Ef. d. 6.

Sual: İmdi eğer Allah yaradılmış değil ve pederi yoğ ise, ona ömrü veren kim dir?

Cevap: Hiç kimse vermiş değil dir. 

Sual: Öyle ise Pederullah ömrü nasıl almış dır?

Cevap: "Pederi kendinde ömür var dır." Ioan. e. 26.

Sual: Allahın başlangıcı oldu mu?

Cevap: Hayır.

Sual: Allahda hiç değişilmek ya son bulmak var mı?

Cevap: Hayır. Gen. ka. 33. Psal. ı. 2.

Sual: Bize ve cümleye ömrü veren kim dir?

Cevap: Allah, zira "Onun ile yaşarız, ve tepreniriz ve mevcuduz". Praks. ız. 28.

Sual: Ebedul abat yaşayacakmıyız?

Cevap: Tenlerimiz ölecek, amma canlarımız ebeden yaşayacak dır.

Sual: Lakin tenlerimiz tekrar yaşamaya son günde kıyam etmeyecekler mi? 

Cevap: Evvet, "Gerek sadıkların gerek nahakların kıyameti olacak". Proks. kd. 15.


Allah ezelden enedincek yaşar. Onun hiç başlangıcı olmadı, sonu da olmayacak. Onda değişilmek yok dur. O dün, bu gün ve ebeden heman o dur.


A. Ebedi Peder olan o dur. Ömrün punarı, yani bize ve cümleye hayat veren o dur: "Onunla yaşarız, tepreniriz ve mevcud uz". Pederlerimiz ve validelerimiz ve dostlarımız bu dünyada ölürler, ve bizi terk ederler; lakin bizim semavi Pederimiz bunlardan büyük dür, ve asla ölmez, O yaşar, ve çocukluğumuzdan mezarın kucağına varıncayadek bizi hıfz edebilir. Psal. rg.1-5.


B. Ve o yaşadığı içün biz dahi yaşayacağız. Biz ölümsüz üz; tenlerimiz ölür, lakin Allah tekrar onları kaldıracak dır. Biz canila ve ten ile ebeden yaşayacağız; gerçeklik budur. b. Tim. aç 9, 10.


G. Ve eğer sadık isek, bu bize ferah verici bir gerçeklik dir. İmdi eğer sadık isek, ebeden Allah ila beraber cennette olacağız. Lakin eğer fasık isek, bu pek acı bir gerçeklik dir; zira o halde ebeden cehennemde şeytanlarila beraber olacağız. Mat. ke. 46.


D. Bize şimdiki ömrümüzü veren Rabb olduğu gibi, öyle de onu bizden alan Rabb dir. İmdi şimdiki ömrümüzde öyle yaşamaya gayret edelim ki, her ne vakit Allah ömrümüzü bizden alacak olursa, onun huzuruna çıkmaya ve ahretde saltanat ila onun ila sakin olmaya hazır buluna bilelim. (a).

(a): Siz dahi hazır olun, zira sanmadığınız saatda ademin Oğlu gelir. ıv. 40.


ALLAHIN SIFATLARI ÜZERİNE 1 (YUNAN HARFLİ TÜRKÇE, 1870)


ALLAHIN SIFATLARI ÜZERİNE 1 (YUNAN HARFLİ TÜRKÇE, 1870)


ALLAHIN SIFATLARI ÜZERİNE 1 (YUNAN HARFLİ TÜRKÇE, 1870)


Chatgbt Aracılığı İle Hazırlanan Sözlük: Metindeki Eski Türkçe / Eski Kullanım Kelimeler Sözlüğü 

  • Sıfatlar → Nitelikler, özellikler
    (“Allahın sıfatları” = Allah’ın özellikleri)
  • ezelden ebededek / ezelden ebedincek → Başlangıçsız ve sonsuz olarak, ezelden ebede kadar
  • cümle → Herkes, bütün insanlar / tüm varlıklar
    (bugünkü “tüm” anlamında)
  • yaradan → Yaratan
  • kayıran → Koruyan, gözeten, esirgeyen
  • peder → Baba
  • Pederullah / Pederullah’ın → Burada “Tanrı / Allah” için “Baba Tanrı” anlamında kullanılmış
    (Hristiyan terminolojisi etkisi var)
  • ömür → Hayat, yaşam
  • mevcuduz → Varız, mevcut durumdayız
  • tepreniriz → Hareket ederiz, kıpırdarız, canlılık gösteririz
    (“Onunla yaşarız, tepreniriz ve mevcuduz” = “Onunla yaşar, hareket eder ve var oluruz”)
  • ebedülâbat / ebedul abat → Sonsuza dek, ebediyen
    (Arapça kökenli, çok eski bir kullanım)
  • ten → Beden, vücut
  • can → Ruh, canlılık özü / bazen “nefis, ruh” anlamı
  • kıyam etmek / kıyameti olmak → Dirilmek, yeniden ayağa kalkmak
    (burada “ölülerin dirilmesi” anlamında)
  • sadıklar → İnananlar, doğru yolda olanlar, iman edenler
  • nahaklar → Haksızlar, günahkârlar, doğru yolda olmayanlar
    (bağlama göre “zalim / inançsız / yanlış yolda olan” anlamına kayabilir)
  • değişilmek → Değişme, değişiklik
    (“Allahda hiç değişilmek var mı?” = “Allah’ta değişiklik var mı?”)
  • heman → Aynı, gene aynı / hâlâ aynı
  • Ebedi Peder → Ebedî Baba
    (Tanrı için kullanılan Hristiyanî bir ifade)
  • punar / pınar → Kaynak
    (“Ömrün punarı” = “Hayatın kaynağı”)
  • semavi → Göksel, göğe ait, ilahî
  • hıfz etmek / hıfz edebilir → Korumak, muhafaza etmek
  • ferah verici → İç açıcı, teselli edici, rahatlatıcı
  • fasık → Günahkâr, yoldan çıkmış, dinî açıdan bozulmuş kişi
  • ila → ile
  • cehennem → Cehennem
  • şeytanlarila → Şeytanlarla
  • Rabb → Rab, Tanrı, Allah
  • ahret / ahiret → Ölümden sonraki hayat
  • saltanat ila → Hükümranlık / yücelik / şan içinde
    (burada “izzet ve yücelikle” gibi anlaşılabilir)
  • sakin olmak → Yerleşmek, ikamet etmek, birlikte bulunmak
    (“Allah ile sakin olmak” = “Allah ile birlikte bulunmak / O’nun yanında yer almak”)
  • Sual → Soru
  • Cevap → Yanıt
  • kim dir? / mı dır? / yok dur / değildir → Eski yazım biçimi
    (günümüzde “kimdir?”, “mıdır?”, “yoktur”, “değildir”)
  • İmdi → Şimdi, öyleyse, o hâlde
  • yoğ ise → yok ise / yoksa
  • lakin → fakat, ama
  • amma → ama, fakat
  • Evvet → Evet
  • bize ve cümleye hayat veren → Bize ve herkese / bütün yaratılmışlara hayat veren
  • dostlarımız → Arkadaşlarımız, sevdiklerimiz
  • terk ederler → Bırakırlar, ayrılırlar
  • mezarın kucağına varıncayadek → Mezara girinceye kadar / ölene kadar
    (çok şiirsel, eski bir ifade)
  • o yaşadığı içün → O yaşadığı için
  • dahi → de / ayrıca / yine
  • ölümsüz üz → ölümsüzüz
  • canila ve ten ile → Ruh ve bedenle birlikte
  • gerçeklik budur → Hakikat budur / gerçek budur
  • ferah verici → Teselli edici, rahatlatıcı
  • o halde → bu durumda
  • beraber olacağız → birlikte olacağız

  • şimdiki ömrümüz → Şimdiki hayatımız / bu dünyadaki yaşamımız
  • öyle yaşamaya gayret edelim → O şekilde yaşamaya çalışalım
  • her ne vakit → Ne zaman / hangi vakitte
  • huzuruna çıkmak → Allah’ın karşısına çıkmak, ilahî yargıya çıkmak
  • hazır buluna bilelim → Hazır bulunabilelim / hazır olabilelim

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder